ڕێسای ڕەفتار

٠١بواری جێبەجێکردن

ئەم ڕێسایە بەسەر هەموو ئەو کەسانەدا جێبەجێ دەبێت کە لە لووتکەکەدا ئامادە دەبن یان بەشداری تێدا دەکەن، لەوانەش بەشداربووان و وتاربێژان و بەڕێوەبەرانی دانیشتن و هاوبەشان و پشتیوانان و نوێنەرانی میدیا و خۆبەخشان و کارمەندان و گرێبەستکاران. لە هەموو شوێنێکی لووتکەکەدا و لە هەموو چالاکییە فەرمییەکان و بۆنە کۆمەڵایەتییەکانی لووتکەکەدا و لەو ئامرازانەی گواستنەوەدا کە لووتکەکە ڕێکیان دەخات و لە شوێنە ئۆنلاینەکانی لووتکەکەدا، لەوانەش پۆرتاڵی بەشداربووان و گرووپە فەرمییەکانی نامەناردن و کەناڵەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، جێبەجێ دەبێت. لەو ساتەوەی هەژمارێک لە پۆرتاڵی بەشداربووان دروست دەکەن تا کۆتایی هەموو چالاکییەکانی لووتکەکە جێبەجێ دەبێت.

٠٢بەهاکانمان

چاوەڕوانی ئەوە لە هەموو بەشداربووانی لووتکەکە دەکەین کە بەم بەهایانەوە ڕەفتار بکەن:

• ڕێزگرتن: لە هەموو کەسێک، بێ گوێدانە ڕەگەزنامە یان نەتەوە یان ئایین یان ڕەگەز یان پاشخان یان باوەڕ یان تواناکانی
• دەستپاکی: بە ڕاستگۆیی و پابەندبوون بە بەڵێنەکان و ناساندنی خۆتان و ڕێکخراوەکەتان بە شێوەیەکی دروست
• ڕەوشتبەرزی: بە گوێگرتن و ئارامگرتن و مامەڵەکردن لەگەڵ ئەوانی تر بەو شێوەیەی دەتانەوێت مامەڵەتان لەگەڵدا بکرێت
• بەرپرسیارێتی: بەرامبەر بە قسە و کردەوەکانی خۆتان و بەرامبەر بە سەلامەتی و خۆشگوزەرانیی ئەوانی تر
• ڕێزگرتنی کولتووری: لە نەریت و داب و یاساکانی هەرێمی کوردستانی عێراق وەک خانەخوێمان.

٠٣ڕێسای جلوبەرگ

٣.١پێوەری گشتی

لە هەموو کاتێکدا جلوبەرگی شیک و ڕێکوپێک و پۆشتە لەبەر بکەن، وەک ڕێزگرتنێک لە کۆمەڵگەی خانەخوێمان و میوانەکانمان و سروشتی فەرمیی لووتکەکە.

٣.٢ئاهەنگی کردنەوە و ئەو دانیشتنانەی کەسایەتییە باڵاکانی تێدا ئامادە دەبن

جلوبەرگی فەرمیی کار پێویستە: قاتێک یان چاکەتێک لەگەڵ پانتۆڵ یان تەنوورەی فەرمی و کراس یان بلووز و پێڵاوی شیک. بەستنی بۆینباخ پێشنیار دەکرێت، بەڵام پێویست نییە.

٣.٣وۆرکشۆپەکان و تۆڕسازی

جلوبەرگی نیمچەفەرمیی شیک پەسەندە، بۆ نموونە پانتۆڵی ڕێکوپێک یان تەنوورە و کراسی یەخەدار یان بلووزێکی شیک و پێڵاوی پاک و شیک. لەبەر ئەوەی لووتکەکە لە چەند شوێنێکدا بەڕێوەدەچێت، پێڵاوی شیکی ئاسوودە پێشنیار دەکرێت.

٣.٤جلوبەرگی نیشتمانی و نەریتی

بە گەرمی پێشوازی لە لەبەرکردنی جلوبەرگی نیشتمانی یان نەریتی دەکەین، لەوانەش جلوبەرگی نەریتیی کوردی، لە هەر بەشێکی لووتکەکەدا.

٣.٥پۆشتەیی

پێویستە جلوبەرگ شانەکان دابپۆشێت و لانیکەم تا ئەژنۆ بگات. جلوبەرگی زۆر کورت یان تەنک یان جەستەنما یان تەسک گونجاو نییە.

٣.٦ڕێگەپێنەدراو

ئەمانەی خوارەوە لە هیچ چالاکییەکی لووتکەکەدا ڕێگەپێدراو نین:

• جلوبەرگی وەرزشی و جلوبەرگی کەناری دەریا و شەحتە و جلوبەرگی دڕاو یان زۆر کۆن
• جلوبەرگ یان نیشانە یان ئێکسسوار کە دروشم یان وێنەی سووکایەتیئامێز یان سیاسی یان وروژێنەری ئایینی یان بازرگانیی لەسەر بێت
• جلوبەرگی سەربازئاسا یان کامۆفلاج و هەر شتێک کە لە یونیفۆرمی دەزگا ئەمنییەکان بچێت
• داپۆشەری ڕووخسار کە ڕێگری لە ناسینەوە بکات لە کاتی پشکنینی ئاسایش و باجدا، جگە لە هۆکاری ئایینی یان پزیشکی، کە لەو حاڵەتەدا ناسنامە بە شێوەیەکی هێمن و تایبەت و، لە کاتی توانادا، لەلایەن کارمەندێکی هەمان ڕەگەزەوە دەپشکنرێت.

هەر داواکارییەکی جیاوازی جلوبەرگ بۆ چالاکییەکی دیاریکراو پێشوەخت لە ڕێگەی پۆرتاڵی بەشداربووان یان ئیمەیڵەوە ڕادەگەیەنرێت.

٠٤ڕەفتاری کەسی

٤.١پابەندبوون بە کات

لانیکەم ٤٥ خولەک پێش یەکەم دانیشتنی خشتەکراوتان، و لانیکەم ٤٥ خولەک پێش ئاهەنگی کردنەوە و هەر دانیشتنێک کە کەسایەتییە باڵاکانی تێدا ئامادە دەبن، بگەن، بۆ ئەوەی کات بۆ ئیعتیماد و پشکنینی ئاسایش هەبێت. لەوانەیە دەرگاکان دابخرێن هەر کە ڕێوڕەسمە فەرمییەکان دەستیان پێکرد.

٤.٢وۆرکشۆپەکان و شوێنەکان

لووتکەکە لە چەند شوێنێکی هەولێردا بەڕێوەدەچێت. بۆ زانینی شوێن و هۆڵ و کاتی هەر دانیشتنێک سەیری ئەجێندای کەسیتان لە پۆرتاڵی بەشداربووان بکەن، و کاتی پێویست بۆ هاتوچۆ لە نێوان شوێنەکاندا دابنێن. تەنها لەو وۆرکشۆپانەدا ئامادە بن کە بۆیان تۆمارکراون، و مەچنە ناو هۆڵی وۆرکشۆپێک کە پڕ بووبێت. هەر گۆڕانکارییەک لە ئەجێنداکەتاندا لە پۆرتاڵی بەشداربووان پیشان دەدرێت.

٤.٣ڕەفتار لە دانیشتنەکاندا

لە کاتی دانیشتنەکاندا دەبێت:

• پێش دەستپێکردنی دانیشتنەکە، و پێش گەیشتنی کەسایەتییە باڵاکان ئەگەر ڕاگەیەنرابێت، لە شوێنی خۆتان دابنیشن
• مۆبایلەکانتان بخەنە سەر دۆخی بێدەنگ و خۆتان لە وەرگرتن یان کردنی پەیوەندیی تەلەفۆنی بپارێزن
• کاتێک پێشکەشکاری ئاهەنگەکە داوا دەکات هەستنە سەر پێ، بۆ نموونە بۆ سروودە نیشتمانییەکان یان گەیشتنی کەسایەتییە باڵاکان
• لە کاتی وتاری کەسایەتییە باڵاکاندا دانیشتوو بمێننەوە و تەنها لە حاڵەتی فریاکەوتندا شوێنەکە جێبهێڵن
• خۆتان لە خواردن یان قسەکردنی لاوەکی یان هەر ڕەفتارێک بپارێزن کە سەرنجی وتاربێژان یان ئامادەبووانی تر پەرت بکات.

٤.٤ڕەفتاری پیشەیی

لە هەموو کاتێکدا بە شێوەیەکی پیشەیی و بەرپرسانە ڕەفتار بکەن، لەوانەش لە بۆنە کۆمەڵایەتییەکان و لە کاتی هاتوچۆ لە نێوان شوێنەکاندا. ئێوە نوێنەرایەتیی خۆتان و ڕێکخراوەکەتان و کۆمەڵگەی لووتکەی جیهانیی لاوان-کوردستان دەکەن.

٤.٥ئەلکهول و تووتن و ماددە هۆشبەرەکان

ئامادەبوون لە هەر چالاکییەکی لووتکەکەدا لە ژێر کاریگەریی ئەلکهول یان ماددەی نایاسایی ڕێگەپێنەدراوە. ماددە نایاساییەکان بە توندی قەدەغەن. جگەرەکێشان، لەوانەش جگەرەی ئەلیکترۆنی و ڤەیپ، تەنها لە ناوچە دیاریکراوەکانی دەرەوەدا ڕێگەپێدراوە.

٤.٦ڕێزگرتن لە شوێنەکان و داب و نەریتە ناوخۆییەکان

بە وریایی مامەڵە لەگەڵ هەموو شوێنێک و خزمەتگوزارییەکانی و کەلوپەلەکانی و کارمەندانیدا بکەن و شوێنە هاوبەشەکان پاک و ڕێکوپێک ڕابگرن و ڕاپۆرتی هەر زیانێک بدەن. پابەندی یاساکانی هەرێمی کوردستانی عێراق و کۆماری عێراق بن، و ڕێز لە داب و نەریتە ناوخۆییەکان و ڕێوڕەسمە ئایینییەکان بگرن، لەوانەش کاتەکانی نوێژ و شوێنەکانی پەرستن.

٠٥پەیوەندیکردن و زمان

٥.١شێوازی دەربڕین

بە ڕێز و ئەدەبەوە قسە بکەن و بنووسن، چ ڕووبەڕوو و چ ئۆنلاین. زمانێک بەکاربهێنن کە پیشەیی و گونجاو بێت بۆ ئامادەبووانی نێودەوڵەتی.

٥.٢شێوازی بانگکردنی کەسانی تر

وتاربێژان و کەسایەتییە باڵاکان بە نازناوە دروستەکانیان بانگ بکەن، بۆ نموونە «جەنابتان» یان «بەڕێز وەزیر» یان «دکتۆر» یان «پرۆفیسۆر»، مەگەر خۆیان داوای شتێکی تر بکەن. بەشداربووانی تر بە ناوەکانیان بانگ بکەن.

٥.٣پرسیار و گفتوگۆکان

لە دانیشتن و وۆرکشۆپەکاندا:

• دەستتان بەرز بکەنەوە و چاوەڕێ بکەن تا بەڕێوەبەری دانیشتنەکە دەرفەتی قسەکردنتان پێ بدات
• ئەو مایکرۆفۆنەی دابین کراوە بەکاربهێنن و بە کورتی بە ناو و وڵاتەکەتان خۆتان بناسێنن
• پرسیارەکانتان کورت و پەیوەندیدار و ڕێزدارانە ڕابگرن، و هەر جارە تەنها یەک پرسیار بکەن
• قسەی ئەوانی تر مەبڕن و هاوار مەکەن و بەسەر قسەی ئەوانی تردا قسە مەکەن
• بڕیارەکانی بەڕێوەبەری دانیشتنەکە سەبارەت بە کات و ڕیزبەندیی قسەکەران پەسەند بکەن.

٥.٤ناکۆکیی بنیاتنەر

مشتومڕ جێگەی پێشوازییە. ڕووبەڕووی بیرۆکەکان ببنەوە، نەک کەسەکان. بە ئەدەبەوە ناکۆکیی خۆتان دەرببڕن و هۆکار بهێننەوە و گوێ لە بۆچوونەکانی تر بگرن و خۆتان لە قسەی کەسی یان گاڵتەپێکردن بپارێزن.

٥.٥بابەتە هەستیارەکان

بابەتە سیاسی و ئایینی و نەتەوەیی و مێژووییەکان بە وریایی و ڕێزەوە تاوتوێ بکەن. زمانێک بەکارمەهێنن کە هاندەری ڕق یان توندوتیژی یان دابەشبوون بێت، یان سووکایەتی بە هیچ نەتەوە یان گەل یان ئایین یان باوەڕێک بکات.

٥.٦زمانی کار

ئینگلیزی زمانی کاری لووتکەکەیە. لەگەڵ ئەو کەسانەی بە زمانی دووەم قسە دەکەن ئارام بن و بە ڕوونی قسە بکەن و خۆتان لە زمانی کووچە و بازاڕ و زاراوەی پسپۆڕی بپارێزن کە لەوانەیە ئەوانی تر لێی تێنەگەن.

٥.٧قسەکردن بە ناوی لووتکەکەوە

قسە بۆ میدیا مەکەن یان لە ئۆنلاین شت بڵاو مەکەنەوە وەک ئەوەی نوێنەرایەتیی لووتکەکە یان کوردستان فاوندەیشن یان هەر وتاربێژێک بکەن، مەگەر مۆڵەتتان پێدرابێت.

٠٦ڕێزگرتن و لەخۆگرتن و هەراسانکردن

هەموو کەسێک مافی ئەوەی هەیە بەبێ جیاکاری و هەراسانکردن و ترساندن بەشداری لە لووتکەکەدا بکات. ئەم ڕەفتارانەی خوارەوە، چ ڕووبەڕوو و چ ئۆنلاین، قبووڵ ناکرێن:

• جیاکاری یان لێدوانی سووکایەتیئامێز پەیوەست بە ڕەگەزنامە یان نەتەوە یان ئایین یان ڕەگەز یان پێداویستیی تایبەت یان ڕووخسار یان هەر سیفەتێکی کەسیی تر
• هەراسانکردنی زارەکی یان نووسراو یان جەستەیی یان هەڕەشە یان ترساندن یان تەنگپێهەڵچنین
• هەراسانکردنی سێکسی، لەوانەش لێدوان یان نزیکبوونەوە یان ئاماژە یان نامە یان بەرکەوتنی جەستەیی نەخوازراو
• هەر جۆرە بەرکەوتنێکی جەستەیی نەخوازراو
• شوێنکەوتن یان بەدواداچوونی بەردەوام یان پەیوەندیکردنی دووبارە بە کەسێکەوە کە نایەوێت پەیوەندیی پێوە بکرێت
• وێنەگرتن یان تۆمارکردنی کەسێک کە داوای لێکردوون ئەو کارە نەکەن، یان بڵاوکردنەوەی وێنەی ئەوانی تر بە شێوەیەک کە لەوانەیە شەرمەزاریان بکات یان زیانیان پێ بگەیەنێت
• تێکدانی دانیشتن یان وۆرکشۆپ یان چالاکی یان بێزارکردنی ئامادەبووانی تر
• هاندان یان پشتگیریکردنی هەر یەکێک لەمانەی سەرەوە.

ئەگەر کەسێک داوای لێکردن ڕەفتارێک ڕابگرن، دەستبەجێ ڕایبگرن.

٠٧پرۆتۆکۆڵ و کەسایەتییە باڵاکان

لووتکەکە پێشوازی لە کەسایەتی و میوانانی باڵا دەکات، و ڕێکخستنەکانی پرۆتۆکۆڵ بۆ سەلامەتییان و بۆ بەڕێوەچوونی ئاسانی بەرنامەکە دانراون. دەبێت:

• لە هەموو کاتێکدا پابەندی ڕێنماییەکانی کارمەندانی پرۆتۆکۆڵ و ڕێنماییکاران و کارمەندانی ئاسایش بن
• لە ناوچە سنووردارکراوەکاندا، یان بەبێ بانگهێشت یان ڕەزامەندیی تیمی پرۆتۆکۆڵ، لە کەسایەتییە باڵاکان نزیک نەبنەوە
• لە ناوچەکانی پرۆتۆکۆڵدا یان لە کاتێکدا یاوەری دەکرێن، داوای وێنە یان واژۆ یان کۆبوونەوە لە کەسایەتییە باڵاکان نەکەن
• بەڵگەنامە یان نامە یان دیاری یان هیچ شتێک ڕاستەوخۆ نەدەنە دەست کەسایەتییە باڵاکان، بەڵکو لە جیاتی ئەوە بیدەنە تیمی پرۆتۆکۆڵ
• ڕێز لە کورسییە تەرخانکراوەکان بگرن و مەچنە ناو ناوچە سنووردارکراوەکانەوە.

٠٨باج و ئاسایش و سەلامەتی

٨.١باجەکان

لە ڕۆژی لووتکەکەدا باجەکەتان بە شێوەی کەسی لە مێزی ئیعتیماد وەربگرن. لە هەموو کاتێکدا و لە هەموو شوێن و چالاکییەکی فەرمیی لووتکەکەدا باجی فەرمیی لووتکەکە بە شێوەیەکی دیار هەڵبواسن، و لە کاتی داواکردندا پیشانی کارمەندان یان کارمەندانی ئاسایشی بدەن. لەوانەیە باجەکەتان لە کاتی چوونە ناو شوێنەکان و دانیشتنەکان و وۆرکشۆپەکاندا سکان بکرێت. باجەکە کەسییە و نابێت بە قەرز بدرێت یان لەبەر بگیرێتەوە یان دەستکاری بکرێت یان لەگەڵ کەسانی تردا هاوبەش بکرێت. دەستبەجێ ڕاپۆرتی ونبوونی باج بە مێزی ئیعتیماد بدەن.

٨.٢پشکنینی ئاسایش

لەوانەیە هەموو ئامادەبووان و جانتاکان لە کاتی چوونە ناو هەر شوێنێک و لە ماوەی لووتکەکەدا بپشکنرێن. بە تەواوی و بە ئەدەبەوە هاوکاریی کارمەندانی ئاسایش بکەن.

٨.٣کەلوپەلە قەدەغەکراوەکان

نابێت ئەمانەی خوارەوە بهێنرێنە هیچ شوێن یان چالاکییەکی لووتکەکە:

• هەر جۆرە چەکێک، لەوانەش چەکی لاسایی و چەقۆ و کەرەستەی تیژ
• تەقەمەنی و یاری ئاگرین و ماددەی ئاگرگر و قوتووی پەستێنراو
• درۆن و ئامێرەکانی تری کۆنترۆڵکراو لە دوورەوە
• بانەر و پلاکارد و ئاڵا و کەرەستەی چاپکراو بۆ دابەشکردن، مەگەر لەلایەن ڕێکخەرانەوە پەسەند کرابن
• ماددەی نایاسایی
• جانتای گەورە یان باری گەشت، جگە لەو حاڵەتانەی ڕێکخەران شوێنی هەڵگرتنیان ڕێکخستبێت.

ئاسایشی شوێنەکە دەتوانێت ڕێگە لە هێنانە ژوورەوەی هەر کەلوپەلێکی تر بگرێت کە بە مەترسیداری دابنێت.

٨.٤حاڵەتەکانی فریاکەوتن

خۆتان بە دەرچەکانی فریاکەوتن لە هەر شوێنێکدا ئاشنا بکەن. لە حاڵەتی فریاکەوتندا، پابەندی ڕێنماییەکانی کارمەندان و کارمەندانی ئاسایش بن، و لە کاتی چۆڵکردندا ئاسانسۆر بەکارمەهێنن. دەستبەجێ ڕاپۆرتی هەر کەلوپەلێکی بێخاوەن یان ڕەفتارێکی گوماناوی یان هەر نیگەرانییەکی سەلامەتی بە نزیکترین کارمەند یان ئەفسەری ئاسایش بدەن.

٠٩وێنەگرتن و تۆمارکردن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان

٩.١وێنەگرتنی فەرمی

لە هەموو شوێنەکاندا وێنەگرتن و ڤیدیۆگرتن و تۆمارکردنی لووتکەکە ئەنجام دەدرێت. ئەگەر ئامادە بن، لەوانەیە وێنەتان بگیرێت، و لەوانەیە وێنەکەتان بەو شێوەیە بەکاربهێنرێت کە لە مەرجەکانی بەکارهێنان و سیاسەتی پاراستنی تایبەتمەندیدا ڕوونکراوەتەوە.

٩.٢وێنەگرتنی کەسی

دەتوانن لە شوێنە گشتییەکاندا بۆ بەکارهێنانی کەسی و نابازرگانی وێنە بگرن. لە دانیشتنە داخراوەکان یان ناوچەکانی پرۆتۆکۆڵ یان ناوچە ئەمنییەکان یان ئەو دانیشتنانەی ڕاگەیەنراوە کە بۆ بڵاوکردنەوە نین، وێنە مەگرن و تۆمار مەکەن. پێش وێنەگرتنی کەسەکان لە نزیکەوە مۆڵەتیان لێ وەربگرن، و ڕێز لە هەر کەسێک بگرن کە نایەوێت وێنەی بگیرێت.

٩.٣تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان

بە خۆشحاڵییەوە دەتوانن ئەزموونی خۆتان لە لووتکەکەدا لە ئۆنلاین هاوبەش بکەن. بڵاوکراوەکانتان بە ڕێز و دروست ڕابگرن و زانیاریی کەسیی خەڵکانی تر بڵاو مەکەنەوە و ناوەڕۆکێک بڵاو مەکەنەوە کە ئەم ڕێسایە پێشێل بکات.

١٠چالاکیی بازرگانی و سیاسی

فرۆشتنی بەرهەم یان خزمەتگوزاری یان دابەشکردنی کەرەستەی بانگەشە یان کۆکردنەوەی بەخشین یان ئەندامگیری بۆ ڕێکخراوەکانی تر بەبێ ڕەزامەندیی نووسراوی پێشوەختی ڕێکخەران ڕێگەپێنەدراوە. هەڵمەتی سیاسی و خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی و پیشاندانی بانەر یان هێما سیاسییەکان و کۆکردنەوەی پارە بۆ مەبەستی سیاسی لە هیچ چالاکییەکی لووتکەکەدا ڕێگەپێدراو نین.

١١شوێنە ئۆنلاینەکان

پێوەرەکانی ئەم ڕێسایە بە هەمان شێوە بەسەر پۆرتاڵی بەشداربووان و گرووپە فەرمییەکانی نامەناردن و کەناڵەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی لووتکەکەدا جێبەجێ دەبن. سپام یان نامەی بازرگانیی داوانەکراو یان نامەی تایبەتی دووبارە بۆ بەشداربووانی تر یان وتاربێژان یان کارمەندان مەنێرن، و بەستەر یان فایل یان ناوەڕۆکێک کە سووکایەتیئامێز یان چەواشەکار یان زیانبەخش بێت هاوبەش مەکەن.

١٢بەشداربووانی خوار تەمەنی ١٨ ساڵ

بەشداربووانی خوار هەژدە (١٨) ساڵ تەنها بە ڕەزامەندیی نووسراوی دایک یان باوک یان سەرپەرشتیاری یاسایی یان خزمێکی پلە یەک دەتوانن ئامادە بن، کە لە کاتی تۆمارکردن بە ئیمەیڵ لە ڕێگەی [email protected] دەدرێت. بۆ پاراستنی سەلامەتیی بەشداربووە کەمتەمەنەکان:

• بەشداربووانی خوار هەژدە (١٨) ساڵ دەبێت لە هەموو کاتێکدا پابەندی ئەم ڕێسایە و ڕێنماییەکانی کارمەندان و خۆبەخشانی لووتکەکە بن
• کەسی پێگەیشتووی ڕەزامەندیدەر بەرپرسیار دەمێنێتەوە لە بەشداربووەکە، لەوانەش هاتوچۆی بۆ شوێنەکان و لێیانەوە و لە نێوانیاندا، و دەبێت بە درێژایی ماوەی لووتکەکە بە تەلەفۆن بەردەست بێت
• کەسانی پێگەیشتوو نابێت بەدوای پەیوەندیی تایبەت و تاکبەتاک لەگەڵ بەشداربوویەکی خوار هەژدە (١٨) ساڵدا بگەڕێن، یان زانیاریی پەیوەندیی کەسی یان پەیوەندیی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی لەگەڵدا بگۆڕنەوە بەبێ ڕەزامەندیی کەسی پێگەیشتووی ڕەزامەندیدەری
• هیچ کەسێک بۆی نییە وێنەی بەشداربوویەکی خوار هەژدە (١٨) ساڵ بگرێت یان ڤیدیۆی بۆ تۆمار بکات یان وێنەکانی بڵاو بکاتەوە، جگە لە ڕێگەی وێنەگرتنی فەرمیی لووتکەکە و بەپێی ئەو ڕەزامەندییەی دراوە
• هیچ کەسێک بۆی نییە ئەلکهول یان تووتن یان هەر ماددەیەکی تر پێشکەش بە بەشداربوویەکی خوار هەژدە (١٨) ساڵ بکات.

هەر نیگەرانییەک سەبارەت بە سەلامەتی یان خۆشگوزەرانیی بەشداربوویەکی خوار هەژدە (١٨) ساڵ دەبێت دەستبەجێ ڕاپۆرت بکرێت، وەک لە بەشی ١٤دا هاتووە.

١٣خۆبەخشان

خۆبەخشان یەکەم خاڵی پەیوەندین بۆ زۆرێک لە میوانان و لە هەموو شوێنێکدا نوێنەرایەتیی لووتکەکە دەکەن. سەرباری بەشەکانی تری ئەم ڕێسایە، خۆبەخشان دەبێت پابەندی ئەم پێوەرانەی خوارەوە بن.

١٣.١ڕۆڵی خۆبەخشان

بەپێی ئەو ئەرکەی پێیان دەسپێردرێت، لەوانەیە خۆبەخشان:

• پێشوازی لە میوانان بکەن و لە هەر شوێنێکدا ڕێنماییان بکەن
• پشتگیریی مێزەکانی ئیعتیماد و تۆمارکردن و زانیاری بکەن
• بەشداربووان بەپێی ئەجێنداکەیان بەرەو شوێن و هۆڵ و وۆرکشۆپی دروست ڕێنمایی بکەن
• ڕیزەکان و ڕێکخستنی کورسییەکان و هاتوچۆی میوانان بۆ ناو دانیشتنەکان و دەرچوونیان لێیان بەڕێوە ببەن
• بەپێی ڕێنماییەکان یارمەتیی وتاربێژان و هاوبەشان و میدیا و تیمی پرۆتۆکۆڵ بدەن
• یارمەتیی ئەو میوانانە بدەن کە پێداویستیی ئاسانکاریی دەستگەیشتنیان هەیە
• لە کاتی حاڵەتی فریاکەوتن یان چۆڵکردندا پشتگیریی تیمەکە بکەن.

١٣.٢بەرپرسیارێتییەکان

خۆبەخشان دەبێت:

• لە هەموو کۆبوونەوەکانی ڕێنمایی و خولەکانی ڕاهێناندا ئامادە بن
• لەو کاتەی سەرۆکی تیمەکەیان دیاری دەکات بگەنە ئەو شوێنەی بۆیان دیاری کراوە، کە لەوانەیە زووتر بێت لە کاتی گەیشتنی بەشداربووان
• لە هەموو کاتێکدا لە ماوەی ئەرکدا باجی خۆبەخشی هەڵبواسن و هەر جلوبەرگێکی خۆبەخشی کە لووتکەکە دابینی کردووە لەبەر بکەن
• لە شوێنی ئەرکی دیاریکراوی خۆیان بمێننەوە و بەبێ ئاگادارکردنەوەی سەرۆکی تیمەکەیان و دابینکردنی جێگرەوە جێی نەهێڵن
• پابەندی ڕێنماییەکانی سەرۆکی تیمەکەیان و تیمی پرۆتۆکۆڵ و کارمەندانی ئاسایش بن
• شارەزای نەخشەی شوێنەکەیان و بەرنامەی ناوچەکەیان و شوێنی دەرچەکانی فریاکەوتن بن
• مۆبایلەکەیان شەحنکراو و کراوە بهێڵنەوە بۆ پەیوەندیی نێو تیم، و لە ماوەی ئەرکدا تەنها بۆ ئەرکەکانیان بەکاری بهێنن.

١٣.٣چۆنیەتیی ڕەفتاری خۆبەخشان

خۆبەخشان دەبێت:

• بەرامبەر هەموو میوانێک، بێ گوێدانە پاشخان یان ڕۆڵی، ڕووخۆش و ئارام و بەئەدەب و یارمەتیدەر بن
• بێلایەن بمێننەوە و لە ماوەی ئەرکدا خۆیان لە دەربڕینی بۆچوونی سیاسی یان ئایینیی کەسی بپارێزن
• بە ڕوونی و بە ئەدەبەوە قسە بکەن، و کەسایەتییە باڵاکان بە نازناوە دروستەکانیان بانگ بکەن
• هەر پرسیارێک کە ناتوانن وەڵامی بدەنەوە ڕەوانەی سەرۆکی تیمەکەیان یان مێزی زانیاری بکەن، لە جیاتی ئەوەی بە گومان وەڵام بدەنەوە
• لە بارودۆخە سەختەکاندا هێمن بمێننەوە و دەستبەجێ ڕاپۆرتی کێشەکان بە سەرۆکی تیمەکەیان بدەن
• تەنها وەک بەشێک لە ئەرکە دیاریکراوەکانیان لە کەسایەتییە باڵاکان نزیک ببنەوە.

١٣.٤نهێنیپارێزی

زانیارییەکانی بەشداربووان و لیستی میوانان و ئەجێنداکان و ڕێکخستنەکانی پرۆتۆکۆڵ و ئاسایش نهێنین. خۆبەخشان دەبێت ئەم زانیارییانە تەنها بۆ ئەرکە دیاریکراوەکانیان بەکاربهێنن، نابێت لەبەریان بگرنەوە یان وێنەیان بگرن یان هاوبەشیان بکەن، و دەبێت لە کۆتایی نۆرەی کارەکەیاندا هەموو کەرەستەکان بگەڕێننەوە.

١٣.٥سنووردارکردنەکان لە ماوەی ئەرکدا

لە ماوەی ئەرکدا، خۆبەخشان نابێت:

• وێنەی کەسی بگرن یان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەربارەی میوانان یان کەسایەتییە باڵاکان یان ناوچە سنووردارکراوەکان بڵاوکراوە بڵاو بکەنەوە
• دیاری یان بەخشیش یان پارە لە میوانان یان هاوبەشان وەربگرن
• بە ناوی لووتکەکەوە قسە بۆ میدیا بکەن
• لە ناوچەکانی میواناندا نان بخۆن یان جگەرە بکێشن یان پشوو بدەن، جگە لە کاتی پشووە دیاریکراوەکان و لە ناوچە تەرخانکراوەکاندا.

١٣.٦پێشێلکارییەکانی خۆبەخشان

ئەو خۆبەخشەی ئەم ڕێسایە پێشێل دەکات لەوانەیە لە ڕۆڵەکەی و لە شوێنەکە دوور بخرێتەوە، سەرباری هەر ڕێوشوێنێکی تر بەپێی بەشی ١٥.

١٤ڕاپۆرتکردنی نیگەرانی

ئەگەر ڕووبەڕووی ڕەفتارێک بوونەوە یان شایەتی ڕەفتارێک بوون کە ئەم ڕێسایە پێشێل دەکات، یان هەستتان کرد سەلامەت نین، تکایە بە زووترین کات ڕاپۆرتی بدەن بە:

• هەر کارمەند یان خۆبەخشێکی لووتکەکە، کە بە باجی کارمەندییان دەناسرێنەوە
• مێزی ئیعتیماد یان مێزی زانیاری لە هەر شوێنێکدا
• تیمی لووتکەکە بە ئیمەیڵ لە ڕێگەی [email protected].

لە حاڵەتی فریاکەوتندا، دەستبەجێ پەیوەندی بە ئاسایشی شوێنەکە یان نزیکترین کارمەندەوە بکەن. هەموو ڕاپۆرتەکان بە خێرایی و بە دادپەروەری و تا ئەو ئەندازەیەی بکرێت بە نهێنی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت، و هەر نیگەرانییەک سەبارەت بە بەشداربوویەکی خوار هەژدە (١٨) ساڵ لە پێشینە دەبێت. هیچ کەسێک لەبەر دەربڕینی نیگەرانییەک بە نیەتپاکی مامەڵەی نادادپەروەرانەی لەگەڵدا ناکرێت. پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی درۆ بە ئەنقەست خۆی پێشێلکردنی ئەم ڕێسایەیە.

١٥دەرئەنجامەکانی پێشێلکاری

ڕێکخەران دەتوانن لە وەڵامی پێشێلکردنی ئەم ڕێسایەدا هەر ڕێوشوێنێک بگرنەبەر کە بە گونجاوی دەزانن، لەوانە:

• ئاگادارکردنەوەی زارەکی یان نووسراو
• دوورخستنەوە لە دانیشتنێک یان وۆرکشۆپێک یان چالاکییەک
• کێشانەوەی باجەکەتان و دوورخستنەوەتان لە شوێنەکە
• هەڵوەشاندنەوەی تۆمارکردن و بەشداریکردنتان لە لووتکەکەدا
• بێبەشکردن لە چالاکی و بەرنامەکانی داهاتووی کوردستان فاوندەیشن
• ڕەوانەکردن بۆ دەسەڵاتە پەیوەندیدارەکان لە کاتێکدا ئەگەری پێشێلکردنی یاسا هەبێت.

لەبەر ئەوەی بەشداریکردن بێبەرامبەرە، هیچ قەرەبوویەک بۆ هیچ زیانێک نادرێت کە لە ئەنجامی ڕێوشوێنێکی گیراو بەپێی ئەم ڕێسایە ڕوو بدات. بڕیارەکانی ڕێکخەران لە بابەتەکانی ڕەفتاردا کۆتایین.

١٦گۆڕانکاری لەم ڕێسایەدا

لەوانەیە پێش لووتکەکە یان لە ماوەیدا ئەم ڕێسایە نوێ بکەینەوە. وەشانی ئێستا هەمیشە لەم پەڕەیەدا و لە پۆرتاڵی بەشداربووان بڵاو دەکرێتەوە.